Koelkasten houden niet van koel (FRONTAAL-ARTIKEL maart 2004)

Een bezoeker van de MilieuAdviesWinkel vroeg zich af wat het effect is van een te lage omgevingstemperatuur voor koelkasten en diepvriezers. Zijn koelkast met vriesvak staat in de berging en daar kan het behoorlijk koud worden.

Op meerdere plaatsen, bij producenten- en consumentensites, vonden we  waarschuwingen om koelkasten of diepvriezers niet in ruimten te plaatsen waar de temperatuur lager kan zijn dan de klimaatsklasse van het toestel.
De problemen doen zich hoofdzakelijk voor bij koelkasten met een vriesvak, maar dit neemt niet weg dat ook koelkasten zonder vriesvak of diepvriezers door te lage koude kunnen ontregeld worden.

Vreemd koelkastgedrag!

Bij temperaturen lager dan de ondergrens van de klimaatklasse functioneren koelkasten - met en zonder vriesvak - en dubbeldeurkoelkasten niet goed meer. De temperatuur in het vriesvak van de koelkast neemt toe naarmate de omgevingstemperatuur daalt.
Vrieskasten daarentegen zullen technisch nog wel goed functioneren. Als de omgevingstemperatuur echter rond of onder het vriespunt komt, werken niet alle elektronische onderdelen (bijvoorbeeld de thermostaat) nog goed. Bovendien kan op bepaalde plaatsen, onder andere op de elektronica, condensvorming optreden.

Hoe komt dit?

Of een toestel tegen een lage omgevingstemperatuur kan of niet, hangt ondermeer samen met het aantal motoren en thermostaten van het toestel.
Bij een éénmotorige koelkast met vriesgedeelte en één thermostaat is de temperatuur van het koelvak meestal ingesteld op 5°C en die van het vriesvak op –18°C. Het toestel zal het koelgedeelte pas koelen als de omgevingstemperatuur hoger is dan de binnentemperatuur (5°C). Dit betekent dat de koelkast niet aanslaat als het buiten de koelkast kouder is dan de gevraagde temperatuur. Aangezien er slechts één thermostaat is die de temperatuur meet (in het koelgedeelte) zal deze niet weten dat het vriesgedeelte (te) warm wordt. De temperatuur in de vriesvak loopt daardoor op.

Als je een nieuwe koelkast koopt, houd je best rekening met de temperatuur van de ruimte waar de koelkast komt te staan. Dus met de klimaatklasse van het toestel.

Wat is een klimaatklasse?

De klimaatklasse van een koel- of vrieskast geeft aan voor welke omgevingstemperaturen het apparaat geproduceerd is. Er zijn 4 klimaatklassen, die afzonderlijk of in combinatie bij de diverse uitvoeringen vermeld kunnen staan.
SN = omgevingstemperatuur van 10°C tot 32°C
N = omgevingstemperatuur van 16°C tot 32°C
ST = omgevingstemperatuur van 18°C tot 38°C
T = omgevingstemperatuur van 18°C tot 43°C
Combinatie SN-T = het apparaat is geschikt voor omgevingstemperaturen van 10°C tot 43°C.

Vreemde oude oplossingen

Er was vroeger een hele simpele manier om bovenstaand probleem op te lossen: ervoor zorgen dat het koelgedeelte opwarmt. Om die reden zaten er in oude koelkasten “verwarmingselementen” in de zijwand. Oude koelkasten slaan dus niet tilt bij te lage temperaturen. Deze waren echter wel energieverslindend. Bovendien werden in 1995 de energielabels verplicht. Deze toestellen verdwenen daarom van de markt.

Nieuwe technieken

De moderne koelkasten beschikken over een winterschakelaar. Zodra de omgevingstemperatuur onder de 16°C daalt, wordt de schakelaar het best op de winterstand gezet. Bij sommige koelkasten gebeurt dit automatisch.
Als je zo’n schakelaar in de “aan” stand zet, zal er een warmtebron aan gaan (meestal gebruikt men een schakeling die er voor zorgt dat het binnenlichtje niet helemaal uit gaat en zodoende een klein beetje warmte afgeeft). Deze warmtebron zorgt ervoor dat de koelkast zichzelf opwarmt waardoor deze tot een omgevingstemperatuur van ongeveer 10°C boven nul blijft functioneren. Dit verbruikt weliswaar minder energie dan de oude toestellen maar er wordt toch meer energie verbruikt dan nodig.
Nieuwe koelkasten zonder winterschakelaar zijn dan wel zuiniger in het energieverbruik, maar ze moeten ‘s winters wel in een verwarmde ruimte staan van minimaal 10° C.

Besluit

Onze bezoeker zal zijn koelkast met vriesvak verplaatsen gezien de temperatuur in zijn berging niet altijd de 10°C haalt. Wanneer zijn toestel aan vervanging toe is, plant hij een koelkast te kopen met een thermostaat zowel in het vriesgedeelte als in het koelgedeelte. Zo’n koel-vrieskast is in staat is om in beide compartimenten de temperatuur onafhankelijk van elkaar te meten en te regelen.
Een andere mogelijkheid is een koel-vrieskast met twee thermostaten en twee motoren (een koel-vrieskombinatie). Deze werkt altijd bij elke temperatuur, zolang het niet gaat vriezen.

FRONTAAL is het tijdschrift voor leden van het Gents MilieuFront vzw, initiatiefnemer van de MilieuAdviesWinkel.