Passiefhuizen

De laatste tijd is er heel wat te doen rond het thema 'passiefbouw'. Bouwen van woningen, kantoren, ziekenhuizen,…zonder verwarming of koeling, het kan, en het geeft aanleiding tot de introductie van heel wat innovaties in de bouwsector. Ter ondersteuning van het concept werd zelfs het PassiefHuisPlatform opgericht.

Wat is passiefbouw?

De term passiefbouw staat voor een specifieke constructiewijze voor gebouwen met een goed binnenklimaat gedurende winter zowel als zomer, zonder traditioneel verwarmings- of koelsysteem.

De term 'passief' betekent dat men gaat proberen zo min mogelijk ‘actief’ energie in het gebouw te stoppen, maar zoveel mogelijk ‘passief’. De warmte in een gebouw wordt zo sterk mogelijk vastgehouden door veel isolatie en door luchtdicht te bouwen.

Alles wat in de woning warmte geeft - zoals verlichting, huishoudelijke toestellen, bewoners, ... - is voldoende om een passief huis te verwarmen. In principe volstaat een strijkijzer van 1000W al.

Om die warmte niet te verliezen via ventilatie is het belangrijk luchtdicht te bouwen (geen ongecontroleerde warmteverliezen via kieren en spleten) en gecontroleerd te ventileren met warmterecuperatie. In een passief huis wordt daarom een warmtebalansventilatie aangebracht die de warmte uit de vervuilde buitengaande lucht overdraagt naar de verse instromende lucht.
De inkomende lucht wordt ook al voorverwarmd bvb. door grondairco. Zo wordt het warmte verlies via ventilatie tot een minimum beperkt.

Het energieverbruik van zo'n passief huis is stukken lager dan deze van een gemiddelde nieuwbouw gebouwd volgens de wettelijke minima gezien er geen klassiek verwarmings- en koelingssysteem nodig is.

Wanneer spreekt men van passiefbouw?

Men spreekt van een passief gebouw wanneer aan de volgende vereisten is voldaan:

• de totale energievraag voor ruimteverwarming en koeling moet beperkt blijven tot 15 kWh/m2 geklimatiseerde vloeroppervlakte
• de totale hoeveelheid primaire energie voor alle toepassingen, sanitair warm water en ruimteverwarming en koeling is beperkt tot 120 kWh/m2 geklimatiseerde vloeroppervlakte

Een passief gebouw heeft

• een hoog niveau aan thermische isolatie
• minimaal of beter geen koudebruggen
• minimale hoeveelheid infiltratie van lucht
• en gebruikt passieve zonne- en warmtewinsten

om aan de vooropgestelde eisen te voldoen.

Gezien een passief gebouw weinig warmte nodig heeft om comfortabel te zijn in de winter (denk aan het strijkijzer van 1000W) kunnen hernieuwbare energiebronnen ingezet worden om aan de overblijvende energiebehoefte tegemoet te komen. Zonne-energie is immers een laagtemperatuurssysteem.

Doorgaans vreest men steeds dat men te koud zal hebben in zo’n passief gebouw. Eigenlijk is juist moeilijker zo’n gebouw in de zomer koel te houden dan in de winter te verwarmen. Daarom wordt steeds gebruik gemaakt van grondairco voor dergelijke gebouwen en bij voorkeur regelbare buitenzonnewering.

Wat zijn de aandachtspunten van passiefbouw samengevat?

Concreet betekent een passiefbouw bouwen:

• warmteverliezen beperken door ver doorgedreven isolatie
• warmteverliezen beperken door zeer goede luchtdichtheid van het gebouw
• luchtkwaliteit en gecontroleerde ventilatie waarborgen door ventilatie met warmteterugwinning
• gebruik van passieve energie (bodemwarmte via grondbuizen, zonnewarmte, …)
• oververhitting mijden in de zomer door grondairco, intensieve nachtventilatie en bij voorkeur regelbare buitenzonnewering.
• laag energiegebruik door efficiënte apparaten

Als door bovenstaande punten uit te voeren aan de normen voldaan wordt dan is het gebouw in staat om zonder de klassieke verwarmingsinstallatie (en bijbehorende energiefactuur) een zeer comfortabel binnenklimaat te garanderen. Er wordt dan niet meer actief verwarmd en men spreekt dan van een 'passief' gebouw.

Welke functies kunnen passieve gebouwen huisvesten?

Passiefbouw is zijn experimentele fase voorbij. Er bestaan niet enkel passieve woningen voor particulieren. Er verschijnen steeds meer projecten met een andere functie: passieve scholen, woonblokken, ziekenhuis, kinderdagverblijf, kantoorgebouwen, publieksgebouwen, … .

Meerkost en winsten?

De meerkost van een passief gebouw bedraagt ongeveer 10 à 15%. Het levert een energiebesparing op je energiefactuur op van 90 tot 95%.

En de investering laat zich terugverdienen op 5 tot 20 jaar. De terugverdientijd is immers sterk afhankelijk van het concept, de keuze van materialen (houtskeletbouw is sneller terug te verdienen dan een constructie in beton en steen), de mate waarin optimaal op de passieve zonne-energie kan ingespeeld  worden, … .

Nul-energie-bouw

In sommige projecten gaat men nog verder. Men wil dan “passief” vertalen in “energie-neutraal” of “nul-energie-balans” of “CO2-neutraal”. Deze passieve gebouwen zijn zodanig ontworpen dat ze zelfredzaam zijn in hun energiebehoeften.

Alles wat deze gebouwen nog nodig hebben aan energie (elektriciteit en warmte) wordt op duurzame wijze in het of rond gebouw zelf gewonnen. Bijvoorbeeld door warmtepompen, zonnecollectoren, fotovoltaïsche cellen, windkracht, … . Zo betalen deze gebouwen op jaarbasis 0€ voor elektriciteit en verwarming.

Deze bouwwijze is nog experimenteel.

Ook het theatergezelschap "De Vieze Gasten" is niet vies van passiefhuizen!!!

Voor de realisatie van dit bescheiden maar verrassend bijgebouw, is geopteerd voor een passiefhuis.  Een keuze die volledig aansluit bij de principes van Mong en zijn "Vieze Gasten", wil je het volledige artikel lezen uit de Frontaal kijk hieronder.